Şenay Özdemir
Oprichter van SEN, journalist, auteur, moeder.. Senay Ozdemir is een duizendpoot, maar vooral kan ze betiteld worden als een ware cosmopoliet. Op deze site schrijft ze over alles wat ze meemaakt in haar leven in Nederland en in Texas waar ze, sinds haar verblijf in Austin, haar hart aan verpand heeft. Senay is ook te volgen op twitter (@)senaytweets en ze houdt ook een Engelse weblog bij: http://www.senayozdemir.blogspot.com.
 
 
 
Het hoofddoek als schaamlap
14 feb 2008
Ook Turkije heeft zijn hoofddoekjeskwestie. De vraag of gelovige studentes al dan niet hun basörtüsü mogen dragen op de universiteit, blijkt een ware maatschappelijke splijtzwam. Premier Erdogan en zijn aanhangers van de AKP presenteren de opheffing van het nog door Atatürk ingestelde verbod als een triomf van de democratie. Meer seculier ingestelde Turken zien in de grondwetswijziging een teken van de toenemende invloed van de religie op het openbare leven. Zij herinneren zich maar al te goed de retorische vraag die de huidige regeringsleider in 1996 al stelde toen hij nog eenvoudig volksvertegenwoordiger was: “Hoezo, koste wat kost seculier? Als het volk daar van af wil, kun je dat moeilijk tegenhouden.”

Voor een aanhanger van het principe dat iedereen die daartoe gekwalificeerd is gelijkelijk toegang tot het hoger onderwijs moet hebben, lijkt er op het eerste gezicht wel wat te zeggen voor opheffing van het hoofddoekverbod. Dat argument wordt dan ook met graagte uitgespeeld in het debat. Een vertegenwoordiger van de nationalistische MHP die zijn volle steun gaf aan de regering, merkte in zijn stemverklaring op dat het natuurlijk geen zin heeft om – zoals de Turkse regering terecht doet - een campagne te houden om ouders te stimuleren hun dochters naar school te sturen en diezelfde meisjes een paar jaar later de toegang weigeren tot het hoger onderwijs omdat ze een hoofddoek dragen. Toch is dat een drogreden.

Tot een jaar of tien geleden was het al dan niet dragen van een hoofddoekje op de universiteit helemaal geen issue in Turkije. De meeste meisjes die wilden gaan studeren deden hem gewoon af (en sommigen droegen dan een pruik), en de enkeling die hem toch wilde ophouden werd geen strobreed in de weg gelegd. De bestuurders van de universiteiten waren verstandig genoeg om te vinden dat een stukje textiel geen belemmering mocht zijn om hoger onderwijs te volgen.

Dat de opheffing van het hoofddoekverbod nu zo’n controverse veroorzaakt, heeft alles te maken met de mentaliteit van de huidige regering. Het was de ideologische voorloper van premier Erdogans AKP die in de jaren negentig de hoofddoek politiseerde. Alle pogingen van de Refah-partij om het hoofddoekverbod af te schaffen werden echter gedwarsboomd door het Constitutionele Hof, dat als een Cerberus waakte over de erfenis van Atatürk. De Refah-partij legde zich daar dan bij neer. Maar AKP gaat door waar Refah-partij ophield. Als het Hof de grondwetswijziging opnieuw tegenhoudt, hebben zij al laten weten, kunnen er via het parlement nieuwe opperrechters worden benoemd die wèl willen meewerken. Respect voor de trias politica spreekt in de Turkse politiek nog niet voor zichzelf. Benoemingen op topposities zijn de laatste tijd steevast uitgevallen in het voordeel van kandidaten uit eigen kring, met als meest recent en in dit verband uiterst relevant voorbeeld de aanwijzing van een voorzitter voor de Hoger Onderwijs Raad, YÖK. Die moet straks in een sterk verdeelde academische wereld het gewijzigde hoofddoekjesbeleid uitvoeren.

Alleen al uit een oogpunt van politieke hygiëne is de opheffing van het hoofddoekverbod dus een dubieuze aangelegenheid. Maar de weerstand die ik tegen het besluit van de volksvertegenwoordiging voel, heeft ook een emotionele en morele component. Ik was er namelijk altijd trots op dat Turkije seculier was, omdat je aan de buitenkant niet kon zien wie nou wat geloofde. Dat deed er ook niet toe. Het geloof was iets wat je prive beleefde. Daarom deel ik de angst van veel vrouwelijke studenten die hun haren in vrijheid laten wapperen. Zij zijn bang dat hun medestudenten met hoofddoek op hen neer zullen kijken. Zij zijn bang dat de ophef van dit verbod misschien wel kan leiden tot volgende stappen. Het zal niet lang meer duren dat hun islamitische zusters straks zullen eisen alleen nog maar onderwijs te krijgen van vrouwelijke docenten. Het zal niet lang meer duren dat de eis komt om separaat les te krijgen. Mannen in een apart gebouw, vrouwen in een apart gebouw. Deze angsten zijn in de huidige Turkse politieke constellatie niet irreeel.

De AKP gebruikt nu de noemer 'democratie' om het laïcisme te laten varen. Maar het gaat dan wel om democratie in de meest beperkte zin van het woord, om de wil van de meerderheid. Een echte democraat zou zich ook bekommeren om de rechten en de wensen van minderheden en het algemeen belang voor ogen houden. De protesten van de studentenorganisaties liegen er niet om, net zo min als die van de werkgeversvereniging Tüsiad. Die dringen er – bien étonnés de se trouver ensemble – op aan om de hoofddoek niet te gebruiken als schaamlap voor de echte problemen van de Turkse samenleving. Er zijn immers genoeg andere onderwerpen die democratisch kunnen worden aangepakt, als het volk het wil. Neem de werkloosheid die onder vrouwen nog hoger is dan onder mannen, de discriminatie van vrouwen op de arbeidsmarkt, het huiselijk geweld dat maar niet wil afnemen, en de belemmeringen die er nog steeds zijn voor de vrijheid van meningsuiting.

De hypocriete/hybride houding van Europa kan hier helaas niet achterwege worden gelaten. Aan de ene kant vinden we het doodeng dat Turkije een islamitisch land is (brrr! zoveel hoofddoekjes!) en aan de andere kant vinden we dat ze vrijheid van meningsuiting en religie zouden moeten toestaan (wat leidt tot opheffing van het verbod, en dus juist tot nog meer hoofddoekjes). Dus zowel het teveel aan hoofddoeken als het verbod op hoofddoeken ziet Europa als een gevaar. En als premier Erdogan werk maakt van de vrijheid van godsdienst door het hoofddoekverbod af te schaffen, maken wij hem in Europa uit voor enge godsdienstfanaticus. Een beetje dubbel is dat wel. 

Een schaamlap? Ja, hoe scherp dat woord ook contrasteert met het woord 'hoofddoek'. Als premier Erdogan daadwerkelijk gelooft in de democratie en echt niet uit is op politieke macht, stelt hij juist alle andere wetten ook aan de orde. Om tot Europa toe te kunnen treden zal hij zich op alle vlakken democratisch en emancipatoir moeten opstellen. Tenzij hij daar eigenlijk niet meer in gelooft.




 
Meer van columns van:
Şenay Özdemir



Meer columns:
 
       
laatste reactie (5)
 
plaats een reactie
 
 
iZ

8 mei 2008 19:39

Ik vind dat een ieder recht heeft op onderwijs, hiervan gebruik moet kunnen maken..
Ik wacht al een tijdje dat Erdogan met iets kwam, waarvoor zijn stemmers eindelijk hem kunnen applaudisseren.
Maar waarom is het zo moeilijk om ook echt daadwerkelijk deze regel in te voeren.. Waarom worden de overige wetten die daar van op toepassing zijn niet aangepast??
Elke keer in het nieuws heb je proffesoren die volgens een of andere wet toch niet kunnen toestaan dat meiden met hoofddoek de universiteit kunnen betreden...

En Abdullah Gul niet te vergeten.. Zijn vrouw die destijds een klacht had ingediend bij de EVRM.. omdat zij opeens wilde gaan studeren en dit niet mocht vanwege haar hoofddoek .. Maar toen de presidentsverkiezingen(waaraan dus Abdullah Gul meedeed) kwamen heeft ze haar aanklacht gelijk ingetrokken??

Dit bedoel ik sta dan achter je besluit.. en haak niet af .. en speel geen spel met de bevolking.
Als je iets doet, doe het dan goed., of beter nog maak het af.!!!


Bekijk alle reacties
 
Naam *  
E-mailadres *    
Reactie *  
* verplicht veld
 
       

november 2007

Headlines

Spotlights

Interactive

Leisure

Women's Business

More SEN